Jump to Navigation

Meteoritler Nerede?

Malzemeler:
  • Tercihen mikroskop, fakat büyüteç ile de çalışılabilir.
  • Büyükçe bir mıknatıs daha iyi çalışıyor
  • Buzdolabı poşeti
  • Meteorit örneklerini toplamak için küçük kürek, süpürge işe yarıyor
Uygulama Basamakları: 

Sıradan bir günde Dünya yüzeyine düşen mikro meteoritler genelde yağmur suları ile taşınırlar. O nedenle kaldırım kenarları ve rögar kapağı çevresi bu cisimleri bulmak için ideal yerler. Bu deneyde metalik özellikli meteorit bulmayı hedefliyoruz. Mikro meteorit bulmak için örnek toplamanın iki yolu var:
  • Birincisi buzluk poşeti içine güçlü mıknatıs yerleştirelim. Poşeti, kaldırım kenarı ve rögar kapaklarına yakın yerlerde 4–5 dakika gezdirilerek metalik parçacıkları toparlayalım. Poşeti beyaz kağıt üzerine getirip mıknatısı yavaşça uzaklaştıralım. Kağıt üzerinde kalan zerreleri bir araya toparlayıp büyüteç veya mikroskop altında inceleyerek meteoritleri bulmaya çalışalım.
  • İkinci yol, güneşli havalarda tercih edilmesi önerilir. Küçük süpürge ve kürek yardımı ile kaldırım kenarlarından ve rögar kapağı bölgelerinden az miktarda toz elde edelim. Toplanan tozu beyaz kâğıt üzerine aktaralım. Kâğıdı bir taraftan hafifçe kaldırıp mıknatısı kâğıdın altında gezdirerek metal parçaların kâğıt üzerinde kalmasını sağlarken toz parçalardan kurtulmaya çalışalım. Kalan parçacıkları yine büyüteç veya mikroskop altında inceleyerek meteoritleri bulmaya çalışalım.

Aradığımız parçacıkların oval yapıda ve metal olmasını bekliyoruz. Eğer bu kriterlere uyan parçacıkları gözlemliyorsanız artık sizler de Güneş sistemi ve gezegenlerin yapıtaşı olan, 4–5 milyar yaşında ve Dünyamız dışından gelen meteoritleri elinizde tutuyorsunuz demektir.

Ne oluyor?: 

Dünyamız yaklaşık 30 kilometre/saniye (108,000 kilometre/saat) gibi yüksek hızla Güneş yörüngesindeki hareketini sürdürürken, parçalanmış kuyruklu yıldız kalıntılarının bulunduğu bazı bölgelerden geçiyor. Bu bölgelerdeki kalıntılar (kozmik parçalar), hızla yaklaşan Dünya atmosferi ile çarpışıyorlar. Bizler günlük hayatta bu olayı ‘yıldız kayması’ olarak adlandırıyoruz. Dünya atmosferi bir kalkan gibi davranarak cismi sürtünme ile ısıtıp parçalıyor ve bizlere zarar vermesini engelliyor. Ancak Dünya atmosferi dışarıdan gelen her şeyi engelleyemiyor. Bazı kozmik parçalar atmosfere çarpıp sürtünme ile önemli miktarda kütle kaybına uğrasalar da küçülen parçalar atmosferin iç tabakasına girip Dünya yüzeyine düşebiliyor. Bu parçacıklara, meteoritler adını veriyoruz. Bunların mikrometre boyutunda olanlarına da mikro meteoritler diyoruz. Her yıl toplamda yaklaşık 30,000 ton ağırlığında kozmik mikro meteoritler bu yolla Dünya yüzeyine düşmekte. Gezegenimize dışından gelen bu minik cisimlerin bazılarının yaşları 4–5 milyar yıl mertebesinde olup Dünyadan daha yaşlı olabiliyor. Bu deneyde basit malzemeler ile yaşadığımız ortamda nasıl mikro meteorit elde edebileceğimizi göreceğiz. Mikro meteoritlerin Dünyadan daha yaşlı olmaları ve uzayın derinliklerinden bize ulaşmaları onları elde etmemizde bambaşka bir heyecan katıyor.

Uygulama Maliyeti: 
30 TL
Kaynaklar: 
Bu uygulama 2008-2009 yıllarında gerçekleşmiş Bilim Eğitiminde Astronomi projesinin çıktılarındandır. Projenin websitesine www.astroed.net adresinden ulaşılabilir.


Main menu 2

Dr. Radut Consulting